Những ngày gần đây công luận đang sôi nổi thảo luận về chủ trương nhập xe ô tô cũ đã qua sử dụng. Nhiều người quan ngại về các vấn đề môi trường liên quan đến việc nhập khẩu này. Cộng đồng với môi trường trích đăng các ý kiến được phản ảnh trên các phương tiện truyền thông. Mong được sự quan tâm của cộng đồng.

Theo quy định tại khoản 3, điều 10, Nghị định 12, ô tô cũ được nhập khẩu phải đảm bảo điều kiện đã qua sử dụng không quá 5 năm, tình từ năm sản xuất đến năm nhập khẩu. Các loại ô tô đã thay đổi kết cấu chuyển đổi công năng so với thiết kế ban đầu, bị đục sửa số khung, số máy vẫn cấm nhập khẩu. Xe tay lái nghịch (tay lái bên phải, kể cả dạng tháo rời và dạng đã chuyển đổi tay lái trước khi nhập khẩu vào Việt Nam) cũng bị cấm nhập. Theo yêu cầu của Chính phủ, các văn bản quy phạm pháp luật quy định và hướng dẫn thực hiện Nghị định 12 của các bộ, ngành phải được ban hành để có hiệu lực thực hiện từ 1/5/2006.

Có thể khái quát về thực trạng hệ thống thoát nước của Hà Nội như sau: Các khu dân cư cũ hệ thống thoát nước đã quá tải. Các khu đô thị mới thì dẫu mới được xây dựng nhưng hầu như chẳng có hệ thống xử lý. Còn các nhà máy như nhà máy bia, nhà máy xàphòng v.v... và nhất là nhà máy bóng đèn phích nước với thứ nước thải có hàm lượng thuỷ ngân rất cao cũng trong tình trạng tương tự... Các loại nước thải chưa qua xử lý có lượng chất bẩn rất cao, các chất hữu cơ, kim loại nặng tích tụ. Mức độ ô nhiễm các sông, kênh mương thoát nước có xu hướng tăng lên theo thời gian. Đặc biệt, vào mùa khô nước trong kênh mương, sông có màu đen hoặc rất đen, rất nghèo oxygen, hàm lượng amoni cao vọt. Các mẫu nước thải công nghiệp tại các nhà máy dệt, thực phẩm, rượu được một số cơ quan nghiên cứu môi trường phân tích cho thấy tải trọng chất bẩn trong nước cực cao đang gây nguy hại trực tiếp tới nguồn tiếp nhận và đời sống trên địa bàn.

Theo số liệu quan trắc của Cty Thoát nước HN trong những năm gần đây hàm lượng các chất hữu cơ tại hệ thống thoát nước HN  thể hiện qua các chỉ tiêu amoni (NH-3N) từ các sông cao gấp khoảng 12-59 lần; hàm lượng BOD5 từ 35-220mg/l và hàm lượng COD từ 52-306mg/l, gấp 1,5-9 lần so với tiêu chuẩn VN. Trên các kênh mương và cửa cống hàm lượng các chất hữu cơ trung bình còn lớn hơn nữa. Đặc biệt tại cửa cống Đội Cấn trên mương Đại Yên (quận Ba Đình) tiếp nhận trực tiếp nước thải của nhà máy Bia HN hàm lượng BOD5 từ 235-800mg/l và hàm lượng COD từ 374-1022mg/l, gấp 10-30 lần mức chuẩn cho phép.

Xin nhấn mạnh đây là những chất độc hại, cực kỳ nguy hiểm cho sức khoẻ con người, gây ra những bệnh về da, về mắt, tiêu chảy, phụ khoa, ung thư... Nước thải ở các bệnh viện không qua xử lý môi trường rất tồi tệ do có lượng vi sinh vật lớn gấp 500-1000 lần cho phép. Hậu quả của việc "bất cứ cái gì" cũng đổ ra sông đã khiến các con sông nội đô của chúng ta thành những dòng nước thải đen đặc, với một "chất lượng" rùng mình, bởi trong mỗi mét khối nước thải có tới 6-15kg chất hữu cơ không hoà tan. ấy thế mà những dòng nước thải sền sệt ấy lại chảy qua những ruộng lúa, ruộng rau, ao cá... của HN. Lượng kim loại nặng có trong cá nuôi ở các đầm, ao hồ huyện Thanh Trì gấp khoảng 5-10 lần cho phép, trong khi chúng ta đều biết Thanh Trì lại là một trong những đầu mối chính cung cấp thực phẩm, rau xanh cho HN.

Nước thải hoà nước cấp
KS Nguyễn Lương Ngọc cho biết, hướng tới mục tiêu xử lý toàn bộ nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp trước khi đổ ra hệ thống thoát nước chung - dự án thoát nước HN giai đoạn 1 đã được tiến hành, kinh phí cho dự án vào khoảng 200 triệu USD. Thế nhưng khoản phí dành riêng cho việc làm sạch (nạo vét, trục vớt rác thải...) lại quá nhỏ, cho nên mỗi năm trung bình nhân công của Cty chỉ nạo vét được khoảng 60.000-70.000 tấn bùn và 300-400 tấn rác, trong ước tính riêng lượng bùn tồn đọng trong các con sông nội đô đã vào khoảng 300 nghìn tấn.

Còn hai nhà máy xử lý nước thải Kim Liên và Trúc Bạch (mới được đưa vào vận hành 1.9.2005) mỗi ngày đêm chỉ xử lý được vẻn vẹn 6.000m3 (ngoài ra có một lượng nước thải đáng kể đã được xử lý cục bộ ở một vài cơ sở sản xuất), thì tổng số cũng chỉ chiếm khoảng 5% lượng nước thải thành phố xả ra trong một ngày. Còn cái gọi là hệ thống thoát nước của ta chỉ là hệ thống cống (luôn trong tình trạng quá tải), không thông qua xử lý môi trường liên tục chảy thẳng vào các con sông - cống nội thị như sông Lừ, Sét, Tô Lịch, Kim Ngưu. Tải lượng của các sông này lớn nhất chỉ vào khoảng 36m3/giây, quá thấp so với yêu cầu, nên ta phải có hệ thống bơm thoát ở Thanh Trì, nhưng hệ thống này cũng chỉ có tác dụng với độ mưa < 50 mm/h (mưa rào nhỏ), lớn hơn là ngập (trung bình mỗi năm HN có khoảng 50-80 ngày mưa vượt qua mức này).

Vì vậy, hễ mưa to là nước thải và nước mưa hoà lẫn với nhau lại gây ô nhiễm đến nguồn nước cấp. Nước thải từ các con sông này chảy qua Thanh Trì (ở đây hệ thống hồ lắng trung gian cũng chỉ có tác dụng làm lắng được những cặn lơ lửng), rồi đổ ra sông Hồng. Như vậy nước thải không thể nói đã được xử lý, mà chỉ là đổ rác từ nhà mình ra nơi công cộng. Thế là, rút cục không chỉ dân cư thủ đô phải chịu nguồn nước ô nhiễm mà cả những tỉnh hạ lưu sông Hồng cũng phải cùng gánh chịu.

 Vũ Quỳnh Hương - Phan Lạc Việt (TheoLaodong.com) 

Buôn bán, sử dụng hóa chất độc hại: Ngày càng lo ngại

Có tới 13 loại hóa chất công nghiệp độc hại đang được bán khá chạy ở chợ Kim Biên, đó là formol, muối diêm (NaNO3 - nitrat và NaNO2 - nitric), acid boric, hàn the (borax), tinopal, đường hóa học (sodium cyclamate)… Điều đáng lưu ý, hầu hết các loại hóa chất này đều đã “góp mặt” trong thành phần chế biến các loại bún, phở, bánh canh, mì… nhằm tăng thêm độ giòn, dai và độ bóng!

Những con số... chết người!

Còn nhớ cách đây vài năm, người dân TPHCM đã bị “choáng” trước thông tin 100% mẫu bánh phở được kiểm tra có chứa formol - một trong những loại hóa chất độc hại đã bị cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm. Đến năm 2004, tỷ lệ bánh phở có chứa formol đã tạm giảm xuống còn 28%. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra của các cơ quan chức năng vào cuối năm 2005 cho thấy, tỷ lệ bánh phở có chứa formol tăng lên 45%!

Không chỉ có formol, kết quả khảo sát của Viện Vệ sinh y tế công cộng thực hiện trong giai đoạn 2003-2005, kết quả kiểm tra các loại thực phẩm như mì sợi, cá viên chiên, bò viên, bánh da lợn… có đến 135/200 mẫu có sử dụng hàn the, chiếm tỷ lệ 67,5%.

Tương tự, kết quả xét nghiệm trong 2 năm 2004 và 2005 của Trung tâm Y tế dự phòng TPHCM trên 3.000 mẫu thực phẩm cho thấy, hàn the có trong 70%-74% mẫu chả lụa và mì sợi bán tại các chợ; 47%-49% mẫu giò sống, chả lụa tại các cơ sở sản xuất; 77% chả lụa bán rong và 62%-68% giò sống, chả lụa bán trên đường phố. Hàn the không chỉ xuất hiện tại các mẫu thực phẩm bày bán tại các chợ, đường phố mà ngay trong các siêu thị - nơi được xem là địa chỉ tin cậy để mua thực phẩm cũng có chứa hàn the.

Tuy chưa có những mẫu kiểm tra cụ thể nhưng một cán bộ trong ngành quản lý thị trường đã quả quyết với PV báo SGGP: hầu hết các loại bún, bánh canh có độ bóng, mịn đẹp sẽ không thể thiếu “thành phần” tinopal (loại hóa chất dạng hạt nhuyễn, màu xanh lá có tác dụng tẩy trắng, tạo sáng thường được dùng để chế biến xà bông!).

Do vậy người tiêu dùng cần phải cảnh giác với các loại thực phẩm “phát sáng” này. Ngoài ra, hiện tượng sử dụng chất titan để sản xuất kem đá đang gia tăng. Chỉ cần vài giọt nhỏ vào 1 ly nước sẽ tạo màu trắng đục như sữa.

Mua bao nhiêu cũng có!

Trở lại khu vực chợ hóa chất Kim Biên vào một buổi trưa nắng gắt. Tấp vào một cửa hàng “quen”, chúng tôi hỏi mua loại hương liệu cà phê. Chủ cửa hàng vui vẻ hỏi ngay: “Mua trọn gói hay mua một loại? Nhiều hay ít?”. Chúng tôi đáp: “Mua trọn gói!”.

Một phút sau, chúng tôi đã có trong tay khá đầy đủ thành phần (chỉ thiếu hạt bắp rang xay nhuyễn) là chế biến được mặt hàng cà phê thứ thiệt: gồm hương liệu cà phê + cafein anhydrat (bột đắng) + lauryl sunfate (chất tạo bọt). Tổng số tiền chúng tôi trả cho món hàng là hơn 120.000 đồng. Điều đáng lưu ý, chất tạo bọt là một loại hóa chất công nghiệp rất độc hại cho cơ thể, không được dùng trong chế biến thực phẩm nhưng vẫn được các điểm bán “kê đơn” cho người mua”!?

Bước sang gian hàng khác ở đường Vạn Tượng, làm ra vẻ “sành điệu”, chúng tôi hỏi mua ngay 1kg hàn the loại “xịn” nhất giá bán 60.000 đồng/kg. Chỉ 5 phút sau, “yêu cầu” của chúng tôi đã được đáp ứng! Trong thời gian đứng chờ, tôi tranh thủ “liếc” sang các loại hóa chất khác, cô gái bán hàng không ngần ngại kể tên, báo giá: chất chống mốc 20.000-22.000 đồng/kg, các loại màu công nghiệp giá bình quân 40.000-60.000 đồng/kg, formol 5.000-8.000 đồng/kg, phân diêm 8.000 đồng/kg…

Trong quá trình đi thực tế, chúng tôi còn có trong tay 13 loại hóa chất công nghiệp độc hại đang bán rất chạy, được sử dụng khá “phổ biến” trong chế biến thực phẩm nhằm làm tăng độ giòn, dai, tạo độ bóng và độ ngọt...với mức giá rất “bèo” so với giá các loại phụ gia thực phẩm khác. Chính sự chênh lệch về giá bán có thể lý giải tại sao nước ta đã chế biến thành công loại phụ gia thay thế hàn the nhưng tỷ lệ hàn the được sử dụng trong giò chả trên địa bàn cả nước vẫn chiếm tới 40% tổng số mẫu được kiểm tra!

Ngoài các loại hóa chất kể trên, thì loại hóa chất cực độc, nằm trong danh mục hạn chế kinh doanh như Sodium Cyanua hay Sodium Cyanite dùng trong xi mạ, phân kim, chỉ cần một lượng rất nhỏ là có thể gây tử vong, vẫn được bày bán chung với hóa chất thực phẩm, rất nguy hiểm! Mới đây, Đội Quản lý thị trường 5B đã thu giữ 450kg S.Cyanua không hóa đơn chứng từ đang bày bán tại số 31 Vạn Tượng, quận 5. Ngoài ra, Đội 5B còn thu giữ một số lượng rất lớn các loại hóa chất đã hết hạn sử dụng từ rất lâu nhưng vẫn được bày bán trên thị trường.

Quản lý ra sao?

Trên địa bàn quận 5, mặt hàng hóa chất có sức tiêu thụ khá mạnh với 58 hộ kinh doanh (30 hộ cá thể tại chợ Kim Biên và 28 hộ trên đường phố). Một cán bộ chức năng ở quận 5 thừa nhận, không thể phân biệt được đâu là hóa chất thực phẩm, đâu là hóa chất công nghiệp hay độc hại, nội hay ngoại, xuất xứ hàng hóa… Việc có giấy phép được bán hóa chất thực phẩm nhưng thực tế chủ cửa hàng bán kèm cả hóa chất công nghiệp rất phổ biến.

Việc bày bán không đảm bảo vệ sinh, hóa chất thực phẩm đựng trong các bao bì không đảm bảo chất lượng và để dưới lòng lề đường tràn lan. Cần lưu ý rằng đây là một trong những mặt hàng kinh doanh có điều kiện nhưng chúng ta lại quá dễ dãi trong việc cấp phép kinh doanh.

Người bán bất chấp những quy định, chỉ cần hỏi mua là bán, không cần biết mục đích của người mua về để làm gì. Chính sự quản lý lỏng lẻo và chế tài thiếu nghiêm khắc của cơ quan quản lý khiến thị trường kinh doanh hóa chất, bột màu, phụ gia thực phẩm bị thả nổi gần như hoàn toàn. Hậu quả là mỹ phẩm giả, thuốc bảo vệ thực vật giả, ngộ độc thức ăn... xuất hiện ngày càng nhiều trên thị trường.

Kinh doanh ngành hàng hóa chất đã có sự biến tướng từ rất lâu. Sức khỏe của hàng triệu người dân thành phố đang nằm trong tay các cơ quan chức năng. Phải bắt đầu từ đâu, làm gì để chấn chỉnh lại hoạt động của ngành hàng này? Các sở, ngành hữu quan và cả những người có trách nhiệm ở thành phố cần sớm trả lời câu hỏi này, càng sớm càng tốt. 

THÚY HẢI (Theo SGGP

Cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ở nông thôn 

Trong nhiều số báo trước, chúng tôi đã cảnh báo hiện tượng một số nhà máy gây ô nhiễm trong nội thành khi di dời ra ngoại thành lại tiếp tục gây ô nhiễm cho người dân ở đây. Loạt bài viết ấy đã được bạn đọc rất hoan nghênh… Nhiều bạn đọc còn giúp chúng tôi có thêm những thông tin xung quanh vấn đề này. Dưới đây là một thông tin trong số đó.

Đi ngang qua Công ty TNHH Sản xuất dây đồng Tiến Thịnh ở tỉnh lộ 15, xã Tân Thạnh Đông, huyện Củ Chi (TPHCM), không ai không khó chịu trước mùi hôi nồng nặc của các loại hóa chất nấu đồng phả ra từ nhà máy này. Gia đình anh N.V.T. đối diện với nhà máy cho hay, từ nhiều năm nay, nhiều người dân trong khu vực đã bán nhà, bán đất lại cho… chủ cơ sở để đi nơi khác lập nghiệp vì không chịu nổi mùi hôi này.

Tương tự, cơ sở ép dầu tại ấp 3, xã Tân Thạnh Tây, Củ Chi trong quá trình sản xuất, tỏa mùi khó chịu ra môi trường xung quanh nhưng vẫn không thấy chính quyền địa phương hay cơ quan chức năng nào nhắc nhở. Tại ấp Cây Da, xã Tân Phú Trung, Củ Chi, có một cơ sở sản xuất muối iốt nằm ngay trên cánh đồng đang sản xuất nông nghiệp của xã.

Khi nước ngầm trong khu vực sản xuất muối ngấm rộng ra vùng sản xuất lúa thì lúa chết hàng loạt. Mỗi lần như thế, đơn vị sản xuất muối chấp nhận đền bù cho dân nhưng vì hiện tượng này cứ lặp lại liên tục nên không ít gia đình đã hoang mang, bán vội nhà cửa cho cơ sở sản xuất muối iốt này để đi nơi khác làm ăn, tránh nạn ô nhiễm. Xã Trung An, huyện Củ Chi cũng cùng cảnh ngộ. Trong những năm qua, hàng chục hộ nông dân quanh Công ty KuJin đã lao đao vì mạch nước ngầm tại đây bị ô nhiễm nghiêm trọng.

Anh Lê Văn H.- nhà cạnh công ty - bức xúc: Trước khi có công ty, các giếng ở đây chỉ khoan từ 10m đến 15m là có đủ nước để tưới hoa màu và sử dụng trong sinh hoạt hàng ngày. Thế nhưng, nay giếng khoan sâu đến 40 – 50m nhưng nước vẫn đen, loang loáng như có dầu mỡ. Công ty KuJin chấp nhận đền bù thiệt hại cho dân và thỏa thuận với dân là sẽ giúp họ khoan giếng sâu hơn vài chục mét.

Tuy nhiên, không ít người dân ở đây vẫn lo, nếu không có biện pháp giải quyết căn cơ hơn thì theo thời gian các chất bẩn sẽ thấm dần đến các tầng nước ngầm sâu hơn. Được biết đây là một công ty chuyên về dệt nhuộm và thường thải ra môi trường nhiều chất độc hại, thế nhưng lượng chất thải này hầu như không được xử lý trước khi đưa ra ngoài.

Các xã Đông Thạnh, Thới Tam Thôn, Tân Thới Nhì… của huyện Hóc Môn cũng đang là nơi báo động tình trạng công ty, nhà máy sản xuất gây ô nhiễm đặt ngay trong khu dân cư hay các cánh đồng đang canh tác nông nghiệp. Nhiều công ty sản xuất nhựa, cao su đóng trên địa bàn xã Tân Thới Nhì đã xả nước thải trực tiếp ra hệ thống rạch An Hạ, gây ô nhiễm nghiêm trọng cho khu vực này.

Trong hai năm 2004 và 2005, Sở Nông nghiệp-Phát triển nông thôn TPHCM và UBND huyện Củ Chi, Hóc Môn đã làm việc và yêu cầu khắc phục ngay tình trạng ô nhiễm của trên 20 công ty, nhà máy đóng trên địa bàn của 2 huyện. Hầu hết các đơn vị này đã hứa cố gắng khắc phục nhưng cho đến nay tình trạng vẫn như cũ!

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết nhiều cơ sở sản xuất không muốn vào khu công nghiệp vì muốn né tránh các khoản tiền thuê đất, nhà xưởng, lắp đặt hệ thống xử lý chất thải… Mặt khác, tình trạng quản lý xây dựng quá dễ dãi cũng khiến nhiều doanh nghiệp “tranh thủ” được thêm lúc nào hay lúc ấy.

NGUYỄN PHƯƠNG LAM (Theo SGGP)

Báo cáo mới nhất về môi trường: Lời cảnh báo nghiêm khắc

Vừa qua, lần đầu tiên, báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia năm 2005 được công bố rộng rãi và công khai, đáp ứng quyền được thông tin của người dân. Nội dung báo cáo là lời cảnh báo nghiêm khắc đối với chúng ta. Trên bình diện quốc tế, môi trường Việt Nam bị xếp vào loại kém bền vững nhất Đông Nam Á - đứng thứ 98 trong số 117 nước đang phát triển (không xét 29 nước phát triển trong khối OECD).

Nước thải, khí thải gia tăng đến mức đáng báo động

Nhìn chung, công tác giám sát môi trường đối với nhiều hoạt động kinh tế chưa được quan tâm đúng mức, nhất là đối với trên 80 khu công nghiệp trên cả nước. Theo bản báo cáo, lượng chất thải công nghiệp nguy hại phát sinh hàng năm tại 3 vùng kinh tế trọng điểm khá lớn (khoảng trên 100.000 tấn/năm, đặc biệt là tại vùng Đông Nam bộ. Nước thải và khí thải cũng rất đáng báo động.

Ở 9 địa phương, trong đó có TPHCM và Hà Nội, đã thấy xuất hiện những trận mưa a-xít. Hoạt động du lịch dịch vụ – vốn được gọi là “công nghiệp không khói” - tưởng như ít tác động nhất đến môi trường, song cũng đang có những ảnh hưởng xấu đến môi trường.

Trào lưu phân lô xây dựng các khu resort ven biển, đặc biệt từ Lăng Cô (Thừa Thiên – Huế) trở vào không chỉ làm thay đổi cảnh quan thiên nhiên mà còn xóa đi một diện tích khá lớn rặng cây ven biển, trong khi vùng cồn cát và cây ven biển là một hệ sinh thái nhạy cảm, có thể xảy ra xói mòn, trượt cát, sụt lở, ảnh hưởng rất lớn đến dân sinh.

Dân số tăng nhưng nhiều nguồn tài nguyên suy giảm

Mức tăng trưởng dân số tuy đã được kiềm chế tương đối hiệu quả trong những năm qua nhưng vẫn còn cao, ước đến năm 2020 dân số nước ta sẽ lên tới khoảng 100 triệu người. Trong khi đó, tài nguyên đất, nước và các dạng khác đều có xu hướng suy giảm, đơn cử như diện tích rừng bị thu hẹp mỗi năm từ 120.000 đến 150.000 ha. Vào năm 1990, Việt Nam chỉ có 500 đô thị lớn nhỏ, đến nay đã có tới trên 700 đô thị, với tổng diện tích đất xấp xỉ 1% tổng diện tích đất tự nhiên cả nước.

Trả lời phỏng vấn báo chí, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Phạm Khôi Nguyên đã nhận định: “Đô thị hóa đặt ra những thách thức không nhỏ cho Việt Nam, trong đó phải kể tới tài nguyên đất, nước bị khai thác triệt để, dẫn đến mất cân bằng sinh thái, nhiều nhà máy, xí nghiệp gây ô nhiễm môi trường nay nằm lọt vào giữa khu dân cư; bùng nổ giao thông cơ giới gây ô nhiễm không khí… Cũng cần phải kể tới dòng người nhập cư ồ ạt vào thành phố tạo ra những áp lực lớn về nhà ở và vệ sinh môi trường”.

Bố trí đủ vốn cho công tác bảo vệ môi trường

Một chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đã được vạch ra, bao gồm 5 nội dung cần thực hiện và 8 giải pháp hỗ trợ. Bố trí đủ vốn đầu tư cho công tác bảo vệ môi trường được nhấn mạnh như một giải pháp quan trọng. Bên cạnh nguồn vốn 1% tổng chi từ ngân sách nhà nước cho hoạt động sự nghiệp môi trường, nhiều nguồn vốn khác sẽ được huy động với những cơ chế đa dạng hơn.

Trong năm 2006, công tác thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sẽ tiếp tục được chú trọng... Các nguồn tài nguyên sẽ được sử dụng khôn khéo hơn nữa và các chương trình bảo vệ môi trường chỉ có thể đi đến thành công nếu có sự gắn kết chặt chẽ với các chương trình phát triển kinh tế-xã hội và nâng cao chất lượng sống của người dân. 

ANH THƯ (Theo SGGP)