TP Hồ Chí Minh: Khai mạc Triển lãm ảnh môi trường Quốc tế (12/2005)

Một nhóm nhiếp ảnh danh tiếng đã tiến hành đánh giá những bức ảnh dự thi và chọn ra được 137 tác phẩm xuất sắc thể hiện được tính đa dạng của môi trường trái đất. Những bức ảnh đã kể lại toàn bộ câu chuyện về cách chúng ta quản lý hành tinh này, mối quan hệ giữa con người và môi trường cũng như những thánh thức và thế giới tự nhiên đang phải đối mặt.

Một số bức ảnh đăng ký dự thi của Việt Nam đã đoạt giải trong 137 bức ảnh được chọn sẽ xuất hiện trong một cuộc triển lãm lưu động kéo dài tạo điều kiện cho đông đảo quần chúng có dịp chiêm ngưỡng những tác phẩm tuyệt vời.

Triển lãm sẽ kéo dài đến hết ngày 31/12.

Nguồn: Tuổi Trẻ Online

Khôi phục và phát triển bền vững hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ (12/2005)

Công trình khôi phục và phát triển bền vững hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ (thành phố Hồ Chí Minh - tiến hành từ 5-1978 đến 1-2000) của các tác giả: TS. Lê Văn Khôi, KS. Nguyễn Ðình Cường, KS. Nguyễn Minh Hải, KS. Lê Thị Liên, KS. Nguyễn Ngọc Nam, KS. Nguyễn Ðình Quý, CN Lê Văn Sinh, CN Ðoàn Văn Thu, Th.s Lê Ðức Tuấn đã được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về khoa học công nghệ năm 2005.

Rừng ngập mặn Cần Giờ trong chiến tranh chống đế quốc Mỹ là đường giao thông huyết mạch, là cửa ngõ yết hầu vào Sài Gòn. Bộ đội đặc công, nhân dân Cần Giờ đã chiến đấu anh dũng trên mảnh đất này, gây cho địch nhiều thiệt hại nặng nề. Ðể bảo vệ vị trí chiến lược, người Mỹ đã biến rừng ngập mặn Cần Giờ thành "sa mạc mặn" bằng địa từ hàng chục nghìn quả bom, đạn và hàng triệu lít hóa chất khai hoang...

Sau ngày giải phóng, năm 1978, Thành ủy và UBND thành phố Hồ Chí Minh đã thành lập Lâm trường Duyên Hải (đóng tại Cần Giờ - thuộc Ty Lâm nghiệp) với nhiệm vụ khôi phục lại hệ sinh thái ngập mặn Cần Giờ. Các yêu cầu cụ thể: phải hồi phục rừng ngập mặn với tốc độ nhanh trong những năm đầu tiên; xác định được các giải pháp kỹ thuật phù hợp (giống tốt, vùng trồng thích hợp, tổ chức thi công nhanh, chăm sóc và bảo vệ rừng trồng tốt); có các biện pháp kỹ thuật tác động để rừng tăng tuổi nhanh, sớm cung cấp một phần nhu cầu chất đốt và vật liệu xây dựng cho dân cư trong vùng, đồng thời tạo ra một môi trường thuận lợi cho các loài thủy sản nước lợ sinh sôi phát triển, giải quyết một phần thực phẩm cho nhân dân; sau khi phủ xanh các tiểu khu rừng, các năm tiếp theo tiến hành công tác điều chế, chăm sóc nuôi dưỡng rừng bằng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh theo hướng đa dạng sinh học, bảo tồn thiên nhiên, phục vụ cho nghỉ dưỡng, tham quan, học tập, nghiên cứu khoa học cho sinh viên.

Một trong những kết quả nghiên cứu nổi bật của nhóm tác giả là chọn được loài cây trồng thích hợp, với phương châm "đất nào cây đó". Các nhà khoa học sau khi đi điều tra, khảo sát thực địa, nghiên cứu các khu rừng ngập mặn ở Cà Mau, Bến Tre... đồng thời nghiên cứu tài liệu liên quan tình hình sinh trưởng, phát triển của rừng Sác Cần Giờ trước đây, đã chọn cây đước là cây được trồng chủ yếu. Cây đước có thể sinh trưởng và phát triển tốt trên các vùng đất phù sa, sình lầy, bùn chặt, chịu ảnh hưởng của thủy triều với độ mặn từ 10 đến 25%. Nguồn giống trái đước ở Cà Mau có thể cung cấp đủ số lượng để trồng lại rừng đước ở Cần Giờ. Sau cây đước, các nhà khoa học đã cho trồng các loài cây: vẹt, dà vôi, gõ biển, xu  ổi, cóc... trên những vùng đất ẩm, ổn định, ít ngập triều, nước lợ...

Sau 22 năm rừng sinh thái ngập mặn Cần Giờ đã bắt đầu hình thành và phát triển theo hướng đa dạng sinh học. Diện tích rừng đã phủ xanh hơn 31 nghìn héc-ta, trong đó có gần 20 nghìn héc-ta rừng trồng, hơn 11 nghìn héc-ta được khoanh nuôi tái sinh tự nhiên và các loại rừng khác. Thật vinh dự cho các nhà khoa học ngành lâm nghiệp nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, khi rừng ngập mặn Cần Giờ được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn đầu tiên của thế giới và cũng là khu dự trữ sinh quyển đầu tiên ở Việt Nam.

 Thành tựu xuất sắc của công trình là phục hồi hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ chỉ trong vòng 22 năm (trong khi đó nhận định của nhiều nhà khoa học trên thế giới là tối thiểu hàng trăm năm mới phục hồi được hệ sinh thái này). Ðóng góp của các nhà khoa học tham gia công trình nói trên là phục hồi một hệ sinh thái rừng ngập mặn bằng các giải pháp huy động được sức mạnh tổng hợp, đồng thời có sáng tạo trong việc xây dựng các quy trình lâm sinh phù hợp điều kiện tự nhiên và nhân văn của huyện Cần Giờ thuộc thành phố Hồ Chí Minh.

Hiệu quả về mặt kinh tế và môi trường rất lớn. Rừng ngập mặn Cần Giờ vừa là "lá phổi" vừa là "quả thận" có chức năng làm sạch không khí và nước thải từ các thành phố công nghiệp trong thượng nguồn sông Ðồng Nai - Sài Gòn để ra biển Ðông.

Hội đồng Giải thưởng Quốc gia đánh giá: Kết quả của công trình ngoài giá trị về mặt khoa học, kinh tế đã tạo việc làm, nâng cao đời sống nhân dân địa phương; tạo khu du lịch sinh thái và học tập nghiên cứu thì nhiều hấp dẫn; góp phần cải tạo môi trường thành phố Hồ Chí Minh và vùng lân cận.

Theo Báo Nhân dân

Công bố Báo cáo Hiện trạng môi trường Quốc gia năm 2005 (12/2005)

Với 5 chương, Báo cáo Tổng quan đề cập đến những vấn đề môi trường nổi bật của năm 2004 và đầu năm 2005, đánh giá tình hình bảo vệ môi trường trong thời gian qua và đề xuất một số biện pháp bảo vệ môi trường trong thời gian tới. Bên cạnh những vấn đề chung như sức ép của quá trình phát triển kinh tế lên môi trường, Báo cáo dành một phần đáng kể nêu bật những vấn đề môi trường bức xúc nhất hiện nay như ô nhiễm các làng nghề và ô nhiễm môi trường nước lưu vực các sông Cầu, sông Nhuệ-sông Đáy và hệ thống sông Đồng Nai-Sài Gòn.

Báo cáo chuyên đề Đa dạng sinh học đưa ra một bức tranh tổng quát về đa dạng sinh học tại Việt Nam hiện nay trong môi tương quan với sự tác động của phát triển kinh tế-xã hội và sự nghiệp xóa đói giảm nghèo của đất nước. Báo cáo nêu bật, chỉ có bảo vệ và phát triển tốt đa dạng sinh học mới tạo điều kiện tốt cho phát triển kinh tế-xã hội một cách bền vững.

Các báo cáo nói trên được xây dựng theo mô hình "động lực - áp lực - hiện trạng - tác động - đáp ứng", là mô hình do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) đề xuất và đã được áp dụng tại nhiều quốc gia.   

(Theo Báo Nhân dân

TPHCM: Rút giấy phép các doanh nghiệp vi phạm về môi trường (12/2005)

Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh vừa có công văn chỉ đạo Sở tài nguyên và Môi trường phối hợp với các cơ quan chức năng tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý những trường hợp không đăng ký đạt tiêu chuẩn môi trường, xử lý nước thải không đúng theo quy định.

Riêng trong lĩnh vực tài nguyên nước, Ủy ban Nhân dân thành phố cũng chỉ đạo các các ngành liên quan phối hợp thực hiện thu thuế tài nguyên nước, tăng cường kiểm soát, đình chỉ khai thác nước tại những giếng khoan không phép, kiên quyết rút giấy phép đầu tư đối với những doanh nghiệp cố tình vi phạm Luật bảo vệ môi trường

TTXVN

Kiên Giang: Tăng cường bảo vệ môi trường trong lĩnh vực du lịch (12/2005)

Từ năm 2001- 2005, tổng lượt khách du lịch đến Kiên Giang đã tăng gấp 3 lần, riêng trong năm 2005, tỉnh thu hút 1,6 triệu khách. Để tăng khả năng thu hút du khách, Kiên Giang đã tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng, dịch vụ và khai thác tài nguyên để phục vụ phát triển du lịch. Điều này cũng làm tăng thêm áp lực tác động đến môi trường, đặc biệt là vào mùa du lịch hoặc thời điểm tổ chức lễ hội.

Từ năm 1999 đến nay, tỉnh Kiên Giang đã tổ chức thẩm định các báo cáo đánh giá tác động môi trường của các dự án như: Dự án khu du lịch Chùa Hang- Mũi Nai (Kiên Lương), Dự án chống bồi lắng, bảo vệ hệ sinh thái, phát triển du kịch đầm, Đông Hồ và Dự án đầm Đông Hồ (Thị xã Hà Tiên). Riêng 3 năm gần đây, Sở Tài nguyên và Môi trường đã tiến hành kiểm tra thẩm định và cấp phiếu xác định đăng ký đạt tiêu chuẩn môi trường cho gần 100 cơ sở kinh doanh dịch vụ khách sạn, nhà hàng, nhà nghỉ trên địa bàn tỉnh và 3 khu du lịch thuộc huyện Phú Quốc: khu du lịch biển Cataco Phú Quốc, khu du lịch khách sạn ngàn sao, khu du lịch Suối Đá Bàn. Tuy nhiên việc quản lý vệ sinh môi trường tại các khu du lịch vẫn còn nhiều bất cập, thiếu lao động thu gom rác. Việc bố trí các thùng chứa rác và bảng hướng dẫn bỏ rác ở các khu du lịch chưa hợp lý hoặc còn quá ít, trong khi không ít du khách chưa có ý thức cao trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường. Thêm vào đó hầu hết các cơ sở kinh doanh dịch vụ, du lịch lâu nay chưa có hệ thống xử lý nước và chất thải rắn gặp nhiều khó khăn, gây ô nhiễm cục bộ tại một số khu, điểm du lịch.

Theo Sở Tài nguyên- Môi trường Kiên Giang, tỉnh ngày càng bị áp lực của ô nhiễm môi trường đối với sự phát triển du lịch như: việc tăng cường nước và chất thải sinh hoạt góp phần làm tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường đất và nước; tăng mức độ suy thoái và ô nhiễm nguồn nước ngầm ở khu vực ven biển như Phú Quốc, Hà Tiên do việc khai thác các nguồn nước ngầm để phục vụ cho sinh hoạt của du khách. Mặt khác, tăng cả lượng khí thải ở các khu du lịch do việc tăng các hệ thống điều hòa nhiệt độ trong hệ thống khách sạn, nhà nghỉ, các máy phát điện dự phòng, lưu lượng xe chuyên chở khách ra vào khu du lịch. Tính đa dạng sinh học cũng có nguy cơ bị đe dọa bởi việc săn bắt để phục vụ nhu cầu ẩm thực, làm đồ lưu niệm của du khách cũng như việc chặt phá cây rừng dựng cơ sở kinh doanh dịch vụ. Ngoài ra, còn có những tác động tiêu cực khác như: sự lây truyền dịch bệnh đến cộng đồng, xói mòn và thóai hóa đất...

Để bảo vệ môi trường du lịch, ngăn ngừa và giảm thiểu các tác động xấu đến môi trường trong quá trình phát triển du lịch theo hướng bền vững, nhất là ở trung tâm du lịch sinh thái chất lượng cao Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang sẽ triển khai thực hiện "Qui chế bảo vệ môi trường trong lĩnh vực du lịch" do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường ban hành ngày 29/7/2003 và "Qui chế quản lý các khu, điểm du lịch, di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh" do UBND tỉnh đã ban hành ngày 16/5/2003 nhằm thực hiện quản lý chức năng Nhà nước về du lịch, trọng tâm là đảm bảo phát triển theo hướng du lịch văn hóa, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Hoàng Vân - www.monre.gov.vn

Sản xuất sạch hơn - công cụ hữu hiệu bảo vệ môi trường (12/2005)

Đó là nhận xét không chỉ của các nhà quản lý, mà ngay cả nhà sản xuất cũng phải thừa nhận công nghệ sản xuất sạch hơn là một công cụ hữu hiệu nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Chính vì vậy 10 năm qua, Chính phủ đầu tư trên 2000 tỷ đồng cho công tác bảo vệ môi trường, chiếm 0,25 % GDP hàng năm, nhưng đến năm 2006 khoản tiền đầu tư cho tương lai này đã tăng lên 1% và  năm 2007 còn tăng lên nữa.

Mới đây, 50 doanh nghiệp thuộc các ngành dệt, giấy, chế biến thực phẩm, gia công kim lọai tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Nam Định, Ninh Bình, Phú Thọ đã tham gia trình diễn sản xuất sạch trong khuôn khổ dự án UNIDO-SECO (US/VIE/96/023)  và dự án “Giảm  thiểu ô nhiễm công nghiệp- sản xuất sạch hơn” do UNIDO và SIDA ( Thụy Điển) tài trợ. Dự án VCEP (giai đoạn 2) đang hỗ trợ các sở Khoa học và Công nghệ, Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Bình Dương triển khai các giải pháp sản xuất sạch hơn đối với các ngành gốm sứ, chế biến mủ cao su, giấy tái sinh, chế biến thủy sản, thép, dệt nhuộm…

Tuy nhiên, phần lớn công nghệ xử lý khí thải, nước thải, chất thải rắn và chất thải nguy hại đều “có vấn đề”, nhất là công nghệ xử lý nước thải ở các doanh nghiệp đều chưa đạt hiệu quả do trình độ thiết kế, chế tạo, chất lượng thiết bị, trình độ công nhân vận hành, ý thức bảo vệ môi trường của doanh nghiệp chưa cao. Đối với các cơ sở sản xuất qui mô vừa và nhỏ, do công nghệ sản xuất lạc hậu, thủ công hoặc bán thủ công, mặt bằng hẹp, vốn đầu tư ít; nên vấn đề xử lý môi trường chưa mấy được quan tâm, dù biết "lợi bất cập hại" nhưng "lực bất tòng tâm". Hiện nay, ở Việt Nam mới chỉ có 50 lò đốt rác thải bệnh viện, còn lại rất nhiều  bệnh viện chưa có biện pháp thu gom và xử lý loại rác thải nguy hại này.

Lâu nay, các cơ sở sản xuất ở nước ta có thói quen chọn lựa dây chuyền công nghệ theo tư duy “truyền thống”- có giá thành đầu tư, giá thành vận hành thấp, không chiếm dụng nhiều mặt bằng, dễ quản lý, bảo hành bảo trì đơn giản. Trong khi đó để phát triển bền vững, cần tới công nghệ sạch với những đặc trưng sử dụng nguyên vật liệu tối ưu, sinh ra ít hoặc không sinh ra chất thải; ngăn ngừa ô nhiễm từ đầu nguồn. Việc xây dựng công nghệ sạch trong một nhà máy có thể làm phát sinh những chi phí lớn về mua sắm thiết bị, thay đổi phương pháp sản xuất, nhưng vẫn có khả năng sinh lợi cao hơn so với việc phải xây dựng trạm xử lý chất thải cuối đường ống. Tiếp cận công nghệ sạch rất cần tư duy “đầu tư đắt” để có hiệu quả cao.  Đã có các doanh nghiệp đơn lẻ đi theo hướng này như Công ty cổ phần ống sợi thủy tinh Vinaconex, Công ty cổ phần vật tư ngành nước Viwapico cũng thuộc Tổng công ty Vinaconex, sản xuất ống dẫn nước sạch và ống nhựa chất lượng cao; hoặc một số doanh nghiệp sản xuất vòi nước thuộc Tổng công ty Thủy tinh và Gốm xây dựng Viglacera đã lựa chọn nguyên liệu sạch, công nghệ sạch cho ra các sản phẩm cao cấp…

Nhưng để các nhà quản lý, các nhà hoạch định chính sách, đặc biệt là các doanh nghiệp, các nhà sản xuất vừa và nhỏ thay đổi tư duy đầu tư ngay từ khâu thiết kế đã hướng đến công nghệ sạch, cần phải đầu tư đồng bộ cũng như hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao trình độ công nghệ, thiết bị, đội ngũ cán bộ trong lĩnh vực công nghệ môi trường. Có như vậy mới có thể biến tuyên ngôn về sản xuất sạch mà Chính phủ nước ta ký từ  tháng 9 năm 1999 và “chương trình hành động Quốc gia về sản xuất sạch hơn giai đoạn 2001-2005” trở thành hiện thực.

Monre Phương Anh-www.monre.gov.vn 

Kiên Giang: Sẽ có nguồn điện mới từ rác thải cho đảo Phú Quốc (12/2005)

Trường Đại học Cần Thơ và Viện tái chế bảo vệ môi trường của Cộng hòa Liên bang Đức vừa phối hợp tổ chức hội thảo để bàn giải pháp xây dựng nhà máy phát điện từ rác thải tại huyện đảo Phú Quốc (Kiên Giang) nhằm bảo vệ môi trường, đồng thời giải quyết được một phần năng lượng thiếu hụt tại chỗ.

Các vấn đề như: nguồn vốn, mặt bằng để xây dựng nhà máy, đối tác đầu tư, các chính sách về ưu đãi đầu tư đã được tập trung thảo luận. Xây dựng nhà máy phát điện từ rác thải là một đề tài nghiên cứu có tính khả thi và đã được áp dụng có hiệu quả tại một số nước ở châu Âu. Nguồn rác thải, lượng sinh khối trong sinh hoạt hàng ngày của nhân dân, thông qua nhà máy khí sinh học bằng Biogaz và máy đốt sinh khí sẽ tạo ra 2 sản phẩm: điện năng và phân bón hữu cơ. Đây là các sản phẩm rất thiết thực cho một huyện đảo vì không thể kéo điện lưới quốc gia ra đảo và hiện nay, mỗi năm Nhà nuớc phải bù lỗ cho Phú Quốc khoảng 23 tỷ đồng tiền điện, trong khi kinh phí đầu tư một nhà máy phát điện từ rác thải khoảng 2,5 triệu Euro (tương đương 50 tỷ đồng). Ngoài ra, với lượng rác thải (hơn 15.000 tấn/năm), nếu không có giải phát xử lý kip thời, nguy cơ gây ô nhiễm môi trường trên đảo là rất lớn và sẽ ảnh hưởng đến việc phát triển du lịch.

Phương án xây dựng nhà máy phát điện từ rác thải tại huyện đảo Phú Quốc là rất cần thiết và mang tính khả thi cao.

Monre Hoàng Vân – www.monre.gov.vn