quản lý tòa nhà

Ngày 30/9/2026, tại thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình, Tiến sĩ Trần Văn Miều, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE), thay mặt lãnh đạo Hội tham dự Hội thảo khoa học “Phát triển nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển nông thôn bền vững” do Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tỉnh ủy Ninh Bình tổ chức.

Tại Hội thảo, TS. Trần Văn Miều trình bày chuyên đề “Chuyển đổi xanh là chìa khóa mở ra cơ hội cho phát triển kinh tế nông nghiệp Việt Nam bền vững”, tập trung phân tích cơ sở lý luận, thực tiễn, kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các nhóm giải pháp thúc đẩy chuyển đổi xanh trong nông nghiệp Việt Nam.

Chuyển đổi xanh xuất phát từ yêu cầu phát triển bền vững

Theo tham luận, mối quan hệ giữa con người và tự nhiên là một trong những cơ sở quan trọng để nhìn nhận lại mô hình phát triển kinh tế nông nghiệp. Tư tưởng Hồ Chí Minh về bảo vệ môi trường, trồng cây, bảo vệ rừng và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên cũng cho thấy yêu cầu phát triển phải gắn với gìn giữ môi trường sống.

Từ năm 1998 đến nay, nhiều chủ trương, nghị quyết và văn kiện của Đảng liên quan đến bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn đã được ban hành. Trong đó, Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định yêu cầu chuyển từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang kinh tế nông nghiệp xanh, tuần hoàn, tích hợp đa giá trị và gắn với chuyển đổi số.

Tham luận cũng dẫn Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới, trong đó nhấn mạnh bảo vệ môi trường là điều kiện, nền tảng và động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững.

Những định hướng này đã từng bước được thể chế hóa trong hệ thống pháp luật, chính sách về bảo vệ môi trường, đất đai, lâm nghiệp, đa dạng sinh học, tài nguyên nước và các lĩnh vực liên quan, tạo cơ sở cho quá trình chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng xanh và bền vững.

Nông nghiệp đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ

Tham luận chỉ ra nhiều yếu tố đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong nông nghiệp, trước hết là suy giảm đa dạng sinh học, biến đổi khí hậu và những vấn đề thuộc nhóm an ninh phi truyền thống, trong đó có an ninh môi trường, an ninh lương thực và nguồn nước.

Trong bối cảnh đó, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số được xác định là những động lực quan trọng giúp chuyển từ mô hình nông nghiệp truyền thống sang nền nông nghiệp sinh thái, phát thải thấp và kinh tế tuần hoàn. Việc ứng dụng công nghệ mới không chỉ góp phần tối ưu hóa sử dụng tài nguyên mà còn nâng cao tính minh bạch của chuỗi giá trị và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Kinh nghiệm được nghiên cứu từ nhiều quốc gia ở châu Á, ASEAN, châu Âu và Mỹ La-tinh cho thấy một số hướng đi đáng chú ý như tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước; đẩy mạnh khoa học, công nghệ cao và nông nghiệp thông minh; ứng dụng công nghệ sinh học; phát triển năng lượng tái tạo; thúc đẩy tiêu dùng xanh; đào tạo nguồn nhân lực và tăng cường hợp tác quốc tế.

Từ những kinh nghiệm đó, tham luận đề xuất Việt Nam chú trọng ứng dụng công nghệ cao và nông nghiệp thông minh; phát triển kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp sinh thái; chuẩn hóa chuỗi giá trị nông sản; phát huy vai trò doanh nghiệp; thúc đẩy tài chính xanh, tín chỉ carbon, bảo hiểm nông nghiệp và số hóa truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Hình 1: Mô hình Kinh tế tuần hoàn.

Từ kinh tế tuyến tính sang kinh tế xanh, tuần hoàn

Một nội dung đáng chú ý của tham luận là khẳng định sự cần thiết phải chuyển kinh tế nông nghiệp sang mô hình phát triển mới. Trước sức ép từ suy giảm đa dạng sinh học, biến đổi khí hậu và các nguy cơ an ninh phi truyền thống, mô hình kinh tế tuyến tính đang từng bước được thay thế bằng các mô hình kinh tế xanh và tuần hoàn.

Theo TS. Trần Văn Miều, phát triển kinh tế nông nghiệp tuần hoàn là một xu hướng phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay và Việt Nam đang từng bước áp dụng mô hình này.

10 nhóm giải pháp thúc đẩy chuyển đổi xanh trong nông nghiệp

Từ những phân tích trên, tham luận đề xuất 10 nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp Việt Nam xanh và bền vững.

Một là, khai thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên như đất, nước, rừng, biển và hải đảo, khoáng sản, ánh sáng và các nguồn lực khác.

Hai là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, trong đó chú trọng xử lý rơm rạ sau thu hoạch thay cho đốt, sử dụng đệm sinh học trong chăn nuôi, nuôi giun quế và ứng dụng vi sinh trong xử lý chất thải.

Ba là, áp dụng rộng rãi mô hình kinh tế tuần hoàn trong trồng trọt, chăn nuôi, khai thác và nuôi trồng thủy sản, chế biến sâu nông sản, làm muối và phát triển làng nghề.

Bốn là, xử lý hiệu quả phụ phẩm sau thu hoạch, chất thải trong nông nghiệp, nông thôn và làng nghề; đồng thời mở rộng các mô hình 3R và từng bước hướng tới mô hình 10R.

Năm là, tăng cường chế biến sâu nông sản nhằm nâng cao giá trị gia tăng, hướng tới xây dựng các sản phẩm nông nghiệp xanh, sạch và có sức cạnh tranh cao.

Sáu là, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng trong nông nghiệp và nông thôn, khuyến khích sử dụng năng lượng mặt trời, gió, thủy điện và năng lượng sinh học; nghiên cứu hỗ trợ các mô hình điện mặt trời áp mái và điện sinh học từ hầm biogas.

Bảy là, phát triển giao thông xanh trong nông nghiệp và nông thôn, từng bước chuyển đổi hệ thống logistics, cơ sở hạ tầng và phương tiện vận tải sang sử dụng năng lượng sạch, tiết kiệm nhiên liệu, giảm phát thải khí nhà kính và ô nhiễm môi trường.

Tám là, phát huy tri thức bản địa trong dự báo thời tiết, phòng chống và khắc phục hậu quả thiên tai, phát triển nông nghiệp thuận thiên, nuôi trồng và đánh bắt thủy sản cũng như xử lý, chế biến, bảo quản nông sản.

Chín là, đẩy mạnh chuyển đổi kép, kết hợp chuyển đổi số với chuyển đổi xanh. Đây được xem là hai trụ cột quan trọng giúp nâng cao tính bền vững, năng lực cạnh tranh và bảo đảm sinh kế cho người dân trong quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp.

Mười là, tăng cường liên kết bốn nhà – Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà nông. Trong đó, Nhà nước hoàn thiện thể chế, chính sách; nhà khoa học nghiên cứu và chuyển giao kết quả vào thực tiễn; doanh nghiệp đi đầu trong ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chế biến sâu và mở rộng thị trường; còn nhà nông vừa là chủ thể tích cực, vừa là người thụ hưởng thành quả của quá trình phát triển.

Hình 2: Mô hình liên kết 4 nhà

Những đề xuất trên cho thấy chuyển đổi xanh trong nông nghiệp không chỉ là giải pháp ứng phó với các thách thức môi trường và khí hậu, mà còn là cơ hội đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao giá trị nông sản, sử dụng hiệu quả tài nguyên và tạo nền tảng cho phát triển nông thôn bền vững.