quản lý tòa nhà

Cây này không phổ biến nên ít khi gặp. Các sách về cây thuốc ở Việt Nam cũng không có tên cây này.

Vậy Kim giao là cây gì?

Cây Kim giao (còn gọi là Kim giao núi đất) thuộc ngành Hạt trần (ngành Thông - Pinophyta). Bộ phận sinh sản của một số loài trong ngành Hạt trần trông giống như  “quả”, nhưng đó chỉ là “hạt trần”. “Quả” của cây Kim giao, hoặc cây Bạch quả (Ginkgo biloba L.) chỉ là  hạt trần của các cây này. Ngành Hạt trần là thực vật bậc cao (gồm 51 loài), nhưng vị trí tiến hoá thấp hơn ngành Hạt kín (có 9.462 loài). Cây cỏ trong ngành Hạt kín sinh ra các loại quả thực mà chúng ta ăn hàng ngày.

Đặc điểm: Kim giao là cây gỗ cao 15-25m, hoặc hơn. Thân thẳng và tán cây hình tháp. Các cành nhánh của cây thường mọc ngang và rủ xuống. Vỏ thân cây màu nâu xám và thường bong mảng. Lá mọc đối, hình mũi mác, dài 7-16cm, rộng  2-5cm, đầu lá nhọn, gốc lá hình nêm, bề mặt phiến lá nhẵn bóng. Kim giao là cây có hoa đơn tính khác gốc (hoa đực và hoa cái trên hai cây riêng biệt). Bộ phận sinh sản gọi là “nón”. Nón đực thường đính thành chùm 3-4 trên một cuống chung, và Nón cái thường mọc đơn lẻ ở nách lá. Hạt trần gần hình cầu, trông giồng như một quả hạch, đường kính từ 1,7 - 2,8cm. Mùa hoa từ tháng 5, hạt chín vào tháng 11-12. Gỗ Kim giao có màu trắng sáng rất đẹp và bền.

Hình 1: Cành Kim giao 



 
Hình 2: Hạt trần của  cây Kim giao.                                        

Phân bố:  Cây Kim giao phân bố ở miền nam Trung Quốc (Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam), Lào, Campuchia, Mianma, Indonesia, Phipippin … và Việt Nam (Thanh Hoá, Nghệ An và nhiều tỉnh ở miền Nam).

Kim giao là loài thường phân bố hỗn giao với các loài cây Sến, Táu và Dẻ trong các khu rừng mưa nhiệt đới và á nhiệt đới thường xanh, có độ cao từ 200-1000m. Rừng Kim giao đơn loài ở Vườn quốc gia Cát Bà là trường hợp đặc biệt.

Cây Kim giao có tán và lá cây đẹp nên thường được trồng tạo cảnh quan trong khuôn viên các công trình tôn giáo như đình chùa, nhà thờ, vv.

Thành phần hóa học:  Năm 2016, các nhà khoa học Việt Nam Ng.Thị Liễu và cs. đã xác định thành phần hóa học và hoạt tính gây độc tế bào của loài Kim giao núi đất (Nageia wallichiana) thu mẫu tại tỉnh Lâm Đồng cho biết có 4 diterpenoid khung abietan, các hợp chất biflavonoid, steroid, phenolic và một nor-diterpen dilacton (nagilacton). Nhiều chất trong số hoạt chất này có hoạt tính mạnh trên tất cả các dòng tế bào ung thư được thử nghiệm.

Công dụng: Trong dân gian người ta dùng lá Kim giao làm thuốc trị viêm xoang và các bệnh liên quan đến đường hô hấp như ho, sưng cuống phổi.

Theo tài liệu, Y học cổ truyền ở Vân Nam (Trung Quốc) sử dụng cành, lá, rễ Kim giao làm thuốc trị bệnh xương khớp sưng đỏ, và các chứng thuỷ thũng.

Gỗ Kim giao thuộc loại gỗ quý, có màu trắng sáng rất đẹp và bền, thường được dùng làm đồ mỹ nghệ, khắc dấu. Công dụng nổi tiếng nhất của gỗ Kim giao là có thể phát hiện chất độc trong thức ăn. Nhờ đặc tính này, từ xa xưa.đũa ăn làm từ gỗ Kim giao  đã được các bậc đế vương sử dụng.

Kim giao là loài cây quý hiếm, cần bảo vệ, đã được ghi trong Sách Đỏ Việt Nam.

TSKH. Trần Công Khánh