7/14/2026 5:53:00 PM

(VACNE) – Sau 40 năm đổi mới, Việt Nam không chỉ ghi dấu ấn bằng những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội nổi bật mà còn có bước chuyển căn bản trong tư duy phát triển, từ ưu tiên tăng trưởng đơn thuần sang phát triển bền vững, lấy bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu làm một trong những trụ cột của chiến lược quốc gia.

Đó là nhận định của TS. Trần Văn Miều, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE) trong cuộc trả lời phỏng vấn phóng viên Thông tấn xã Việt Nam về những giải pháp trọng tâm nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Chuyển biến mang tính bước ngoặt về tư duy phát triển

Theo TS. Trần Văn Miều, thành tựu lớn nhất của Việt Nam sau 40 năm đổi mới là chuyển đổi thành công sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, từng bước phá thế bao vây, cấm vận, mở rộng hội nhập quốc tế và vươn lên trở thành nền kinh tế lớn thứ 32 thế giới. Quy mô GDP đạt trên 514 tỷ USD, GDP bình quân đầu người vượt 5.000 USD/năm, cùng với những bước tiến quan trọng về hạ tầng, giảm nghèo, giáo dục, y tế và chỉ số phát triển con người.

Đặc biệt, tư duy phát triển đã có sự thay đổi mang tính bước ngoặt: từ khai thác tài nguyên thiên nhiên để phục vụ tăng trưởng sang phát triển bền vững, coi bảo vệ môi trường là điều kiện tiên quyết cho phát triển lâu dài.

Theo ông, cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050, thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và bảo tồn thiên nhiên gắn với chia sẻ lợi ích đã thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Việt Nam trong việc hội nhập với các chuẩn mực phát triển toàn cầu.

Năm bài học để cân bằng giữa phát triển và bảo vệ môi trường

Bên cạnh những thành tựu đạt được, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh cũng đặt ra nhiều sức ép đối với môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

Từ thực tiễn đó, TS. Trần Văn Miều cho rằng Việt Nam cần rút ra năm bài học quan trọng:

- Hoàn thiện thể chế và chính sách, xác định rõ trách nhiệm của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân; đồng thời áp dụng hiệu quả các công cụ kinh tế nhằm thúc đẩy kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

- Đổi mới công tác truyền thông, nâng cao nhận thức xã hội, hình thành văn hóa sản xuất và tiêu dùng bền vững.

- Khuyến khích doanh nghiệp phát triển và phân phối các sản phẩm thân thiện với môi trường, đồng thời xây dựng hệ thống thu hồi, tái chế và xử lý sản phẩm sau sử dụng.

- Quy hoạch phát triển phải dựa trên sức chịu tải của môi trường; mọi dự án cần được đánh giá tác động môi trường một cách minh bạch, tính đến khả năng phục hồi của hệ sinh thái và các kịch bản biến đổi khí hậu.

- Đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên, môi trường và bảo tồn đa dạng sinh học.

Chuyển đổi xanh là động lực phát triển trong giai đoạn mới

Để hiện thực hóa các cam kết quốc tế về môi trường, TS. Trần Văn Miều nhấn mạnh Việt Nam cần chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình phát triển dựa trên kinh tế tuần hoàn, hạ tầng xanh và chuyển đổi số, lấy hệ sinh thái làm nền tảng.

Theo đó, cần ưu tiên phát triển nền kinh tế carbon thấp thông qua áp dụng thiết kế sinh thái nhằm giảm rác thải nhựa, thúc đẩy năng lượng tái tạo và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Đồng thời, tăng cường bảo tồn đa dạng sinh học theo hướng tiếp cận dựa vào hệ sinh thái, đặc biệt là phục hồi rừng ngập mặn – giải pháp vừa hấp thụ carbon, vừa tạo "lá chắn xanh" bảo vệ cộng đồng trước thiên tai và nước biển dâng.

Ông cũng cho rằng chuyển đổi số sẽ giữ vai trò ngày càng quan trọng thông qua việc xây dựng hệ thống dữ liệu lớn (Big Data) phục vụ giám sát chất lượng môi trường, cảnh báo sớm rủi ro và hỗ trợ hoạch định chính sách.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần sớm hoàn thiện các cơ chế tài chính xanh nhằm thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, phát triển thị trường trái phiếu xanh và tín chỉ carbon, qua đó tạo thêm nguồn lực cho quá trình chuyển đổi xanh.

"Việt Nam phải lấy người dân làm trung tâm của quá trình phát triển bền vững. Chỉ khi quyền lợi và trách nhiệm của mỗi cá nhân, cộng đồng, nhà trường, tổ chức tôn giáo và doanh nghiệp được gắn kết chặt chẽ với quá trình chuyển đổi xanh thì công tác bảo vệ môi trường mới thực sự đạt hiệu quả lâu dài", TS. Trần Văn Miều nhấn mạnh.

PV. VACNE

Lượt xem : 359