PGS.TS. Nguyễn Đình Hòe - Một cánh chim không biết mỏi của VACNE đã về với trời xanh
(VACNE) – Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Hòe, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE), nhà khoa học uy tín trong lĩnh vực môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và đạo đức môi trường, đã từ trần ngày 19/01/2026. Sự ra đi của ông là mất mát to lớn đối với giới khoa học môi trường và phong trào bảo vệ thiên nhiên, môi trường Việt Nam.
Buổi sáng ngày 21/01/2026, trong lúc đang làm việc cùng các sinh viên Trường Đại học Báo chí và Tuyên truyền, tôi lặng người khi nhận được tin từ Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Sinh: Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Hòe – Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam đã từ trần lúc 6 giờ 07 phút ngày 19/01/2026, hưởng thọ 78 tuổi.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Hòe sinh ngày 01/6/1949, quê Thanh Hóa. Có lần, khi tôi hỏi về năm sinh, ông cười hóm hỉnh: “Tôi sinh năm Kỷ Sửu – tuổi con Trâu. Theo các cụ xưa, mệnh Tích Lịch Hỏa: kiên định, chăm chỉ, trung thực, cầu toàn, nhưng đôi khi cũng khá nóng nảy.” Quả thực, tính cách ấy dường như theo ông suốt cả cuộc đời khoa học và cống hiến.
Tôi còn nhớ, trong chuyến công tác dự Lễ công nhận quần thể cây Đa trên đảo Dấu (Đồ Sơn, Hải Phòng), Phó Giáo sư cúi xuống nhặt từng hòn đá, chăm chú quan sát rồi phân tích tỉ mỉ cấu trúc địa chất của Hòn Dấu, từ nền móng cổ vùng Đông Bắc Việt Nam, hệ núi Quảng Ninh, đến sự hình thành các dạng địa hình rừng nguyên sinh, bãi đá, bãi cát và dấu ấn biến động mực nước biển theo thời gian.
Sau khi thắp hương tại Đền thờ Nam Hải Thần Vương, ngồi dưới gốc cây Đa cổ thụ, Phó Giáo sư kể cho tôi nghe câu chuyện về vị tướng thời Trần tử trận trong cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông, về tri thức bản địa của ngư dân Đồ Sơn quan sát đàn cá heo để dự báo biển động. Đó không chỉ là những lát cắt lịch sử – văn hóa, mà còn thể hiện chiều sâu gắn kết giữa con người và thiên nhiên mà ông luôn trăn trở gìn giữ.
Tôi thực sự khâm phục trí nhớ uyên bác và khả năng liên kết tri thức hiếm có của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Hòe. Mang “mệnh Tích Lịch Hỏa”, ông luôn làm việc hết mình, kiên định với mục tiêu, nghiêm cẩn với tiến độ và không ngừng đặt ra những chuẩn mực cao cho bản thân, cho học trò và đồng nghiệp. Trong các hội thảo khoa học, mỗi bài phát biểu của ông đều chặt chẽ, giàu lập luận, sẵn sàng tranh luận, phản biện vì chân lý khoa học và lợi ích lâu dài của môi trường.
Nhiều năm giảng dạy tại Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, Phó Giáo sư là người thầy đáng kính của nhiều thế hệ sinh viên, nghiên cứu sinh. Ông để lại dấu ấn sâu đậm qua hàng loạt công trình khoa học công bố trong và ngoài nước, cùng nhiều đầu sách chuyên khảo có giá trị.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Hòe là hạt nhân quan trọng, có nhiều đóng góp to lớn cả về công sức và trí tuệ cho hoạt động của VACNE. Trên các cương vị Tổng Thư ký, Phó Chủ tịch Hội, ông luôn quan tâm sâu sát đến công tác tổ chức, chủ động thúc đẩy đổi mới phương thức hoạt động, góp phần nâng cao hiệu quả và uy tín của Hội trong đời sống khoa học và xã hội.
Với vai trò Trưởng Ban Tư vấn và Phản biện xã hội, Phó Giáo sư đã thể hiện tinh thần trách nhiệm, chủ động và sáng tạo, trực tiếp tham gia tư vấn, phản biện nhiều văn bản, chương trình, đề án, dự án quan trọng tầm quốc gia trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường. Đồng thời, với tư cách chủ biên nhiều ấn phẩm mang tên Hội về an ninh môi trường, biến đổi khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học, Cây Di sản Việt Nam và vai trò của cộng đồng, ông đã để lại những giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc, góp phần quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ môi trường và phát triển bền vững của đất nước.
Những cống hiến bền bỉ và nổi bật của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Hòe đã được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý, tiêu biểu như: Giải thưởng Môi trường Việt Nam; Vinh danh Trí thức tiêu biểu; Bằng khen của Bộ Tài nguyên và Môi trường; Bằng khen của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam.
Với cương vị Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký VACNE, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Hòe còn là một trong những người gắn bó từ những ngày đầu với sự nghiệp bảo tồn và phát huy giá trị Cây Di sản Việt Nam. Ông không quản ngại đường xa, đến với nhiều vùng miền, từ đồng bằng, ven biển, hải đảo đến miền núi, Tây Nguyên để khỏa sát và tham dự các Lễ công nhận Cây Di sản, góp phần lan tỏa thông điệp gìn giữ di sản thiên nhiên cho các thế hệ mai sau.
Ngay cả khi phải tạm dừng công tác để điều trị bệnh, Phó Giáo sư vẫn dõi theo hoạt động của Hội, động viên, khích lệ đồng nghiệp và cộng sự tiếp tục con đường bảo vệ môi trường gắn với phát triển bền vững.
Hình ảnh Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Hòe – người thầy, nhà khoa học, nhà hoạt động môi trường tận tụy sẽ còn mãi in đậm trong ký ức của đồng nghiệp, học trò và những người làm công tác bảo vệ thiên nhiên, môi trường trên khắp mọi miền đất nước.
Cánh chim đã mỏi, nhưng dấu bay thì còn mãi với trời xanh.

PGS.TS. Nguyễn Đình Hòe công bố Quyết định công nhận Cây Di sản Việt Nam cho cụm ba cây K'tung - Bồ đề - Bằng lăng tại buôn Kroa B, xã Cuôr Đăng, huyện Cư M'gar, tỉnh Đắk Lắk, ngày 11/10/2013 (Ảnh: Tư liệu của VACNE).

PGS.TS. Nguyễn Đình Hòe công bố Quyết định công nhận Cây Di sản Việt Nam tại Đền Mõ, thôn An Đễ, xã Hợp Hòa, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, ngày 05/01/2014 (Ảnh: Tư liệu của VACNE).