Rừng - lá phổi xanh của Trái Đất đang âm thầm nuôi dưỡng sự sống và bảo vệ con người trước những biến động ngày càng khó lường của khí hậu.
Tại Việt Nam, khoảng 25 triệu người đang trực tiếp và gián tiếp hưởng lợi từ rừng, từ sinh kế, nguồn nước đến sức khỏe và sự bình yên trong cuộc sống. Không chỉ là hệ sinh thái, rừng còn là nền tảng kinh tế, văn hóa và là “tấm lá chắn” tự nhiên bền vững, góp phần giảm nhẹ rủi ro từ thiên tai.
Đặc biệt, trong bối cảnh phát triển xanh đang trở thành xu thế tất yếu, việc bảo vệ và đầu tư cho rừng cũng chính là đầu tư cho tương lai - nơi con người, thiên nhiên và kinh tế cùng phát triển hài hòa.
Mối liên kết quan trọng giữa rừng và kinh tế
Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Việt Nam là một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực châu Á về nỗ lực phục hồi rừng, quản lý rừng bền vững. Rừng không chỉ là hệ sinh thái, mà còn là động lực kinh tế, nền tảng văn hóa, lá chắn khí hậu và là nguồn hạnh phúc, sức khỏe, sinh kế cho con người.
Ông Trần Quang Bảo - Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, cho biết với diện tích 14,87 triệu ha, rừng Việt Nam không chỉ thực hiện tốt chức năng bảo vệ môi trường sinh thái, môi trường sống của cộng đồng, ứng phó với biến đổi khí hậu, mà còn thực hiện chức năng quan trọng về an sinh xã hội, phát triển kinh tế. Trong đó, chỉ riêng giai đoạn 2021 - 2025, theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tốc độ tăng giá trị gia tăng toàn ngành đã đạt khoảng 5%, trong khi vẫn duy trì được tỷ lệ che phủ rừng ở mức 42,03%.
Không chỉ vậy, ngành lâm nghiệp cũng đã góp phần làm thay đổi cơ cấu kinh tế ở miền núi thông qua các chương trình, dự án lâm nghiệp, hình thành các vùng nguyên liệu phục vụ cho ngành công nghiệp chế biến gỗ và lâm sản.
Đáng chú ý, ngành công nghiệp chế biến gỗ và lâm sản đã trở thành một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của đất nước. Riêng năm 2025, theo thống kê, kim ngạch xuất khẩu lâm sản đạt trên 18,3 tỷ USD, xuất siêu đạt trên 15 tỷ USD chiếm trên 75% giá trị xuất siêu của cả nước. Đây không chỉ là những con số ấn tượng về mặt kinh tế mà còn giúp Việt Nam duy trì vị thế là một trong những quốc gia xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ hàng đầu thế giới.
Việc đẩy mạnh phát triển lâm nghiệp cũng góp phần quan trọng thúc đẩy các ngành kinh tế khác phát triển (như thủy điện, du lịch sinh thái, nuôi trồng thủy sản, dược liệu, dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon), góp phần tạo việc làm, cải thiện sinh kế, tăng thu nhập, xóa đói, giảm nghèo, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa nơi có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn.
Củng cố các nền kinh tế dựa vào rừng. (Ảnh minh họa. Nguồn: TTXVN)
Theo ông Bảo, những đóng góp của rừng đối với nền kinh tế không chỉ thể hiện qua những con số hữu hình, mà còn mang lại những giá trị vô hình vô cùng to lớn. Giá trị của rừng không chỉ đo bằng mét khối gỗ hay kim ngạch xuất khẩu, mà còn ở nguồn nước được bảo vệ, khí hậu được điều hòa, đa dạng sinh học được gìn giữ và sinh kế bền vững cho hàng triệu người dân.
“Tại Việt Nam, ước tính có khoảng 25 triệu người, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số đang sống trong và gần rừng hàng ngày thực hiện hoạt động hưởng lợi trực tiếp hoặc gián tiếp từ rừng,” ông Bảo nói.
Đầu tư vào rừng chính là đầu tư cho tương lai
Từ góc độ quốc tế, đại diện Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), nhấn mạnh rừng đóng góp hàng nghìn tỷ USD cho nền kinh tế toàn cầu thông qua các dịch vụ hệ sinh thái và nguồn nguyên liệu tái tạo; hơn một nửa GDP của thế giới phụ thuộc trực tiếp vào thiên nhiên, rừng.
Thế nhưng, hiện nay rừng vẫn chưa được đánh giá đúng mức trong các quyết định kinh tế toàn cầu. Bên cạnh đó, nguồn đầu tư cho bảo vệ và phục hồi rừng cũng còn hạn chế, chưa tương xứng so với tiềm năng thực sự của chúng. Đó cũng là lý do Ngày Quốc tế về Rừng (21/3) năm 2026 được lựa chọn chủ đề toàn cầu là “Rừng và Phát triển Kinh tế bền vững.”
Thông điệp trên nhấn mạnh vai trò quan trọng của rừng trong thúc đẩy sự thịnh vượng, điều tiết nguồn nước, bảo vệ đất, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp và xây dựng các nền kinh tế có khả năng chống chịu khí hậu. Hơn thế, đầu tư vào rừng chính là khoản đầu tư vào tương lai của con người, vào sự thịnh vượng của toàn xã hội và vào một hành tinh khỏe mạnh.
Trưởng Đại diện FAO tại Việt Nam, ông Vinod Ahuja nhấn mạnh rừng của Việt Nam không chỉ là một kho báu thiên nhiên; rừng còn là động lực mạnh mẽ cho các cơ hội kinh tế và sinh kế vùng nông thôn. Vì thế, đầu tư cho rừng đồng nghĩa với đầu tư cho an ninh nguồn nước, khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và tăng trưởng bền vững cho hàng triệu người.
Để đạt được các mục tiêu khí hậu và đa dạng sinh học toàn cầu, theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc, rừng cần được đặt vào trung tâm trong các chiến lược, quy hoạch và chính sách phát triển kinh tế-xã hội.
“Những sự kiện như Ngày Quốc tế về Rừng, nhắc chúng ta rằng việc bảo vệ rừng và củng cố các nền kinh tế dựa vào rừng phải luôn song hành nếu muốn xây dựng một tương lai thịnh vượng và bền vững,” ông Vinod Ahuja nói.
Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Trần Quang Bảo, cũng nhấn mạnh trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn về môi trường và kinh tế, vai trò của rừng càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững không chỉ là yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam mà còn thể hiện các cam kết, nỗ lực của Việt Nam đóng góp cùng cộng đồng quốc tế để thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu.
Do đó, trong thời gian tới, ngành lâm nghiệp Việt Nam sẽ tiếp tục tập trung thực hiện một số định hướng lớn: quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững; phát triển chuỗi giá trị lâm sản; mở rộng các dịch vụ hệ sinh thái rừng; đồng thời thúc đẩy phát triển thị trường carbon rừng; tăng cường nghiên cứu khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đặt cộng đồng địa phương vào vị trí trung tâm của công tác quản lý và phát triển rừng./.