Nhiều loài chim hoang dã, di cư đã được đưa vào danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. (Ảnh minh họa: Internet)
Theo ước tính của Trung tâm Giáo dục thiên nhiên (ENV), một trong những tổ chức xã hội đầu tiên về bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam, mỗi năm có đến hàng triệu cá thể chim bị săn bắt và buôn bán để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ, đặc biệt để làm thức ăn ngày một cao.
Trong nỗ lực giảm thiểu tình trạng săn bắt, buôn bán trái phép các loài chim hoang dã, ENV vừa ra mắt phim ngắn có tên "Chim trời kêu cứu" nhằm kêu gọi cộng đồng không tiêu thụ và cùng chung tay bảo vệ chim hoang dã.
Phim truyền thông "Chim trời kêu cứu" phơi bày những khoảnh khắc ám ảnh và tàn nhẫn về vấn nạn tận diệt chim trời. Đây chỉ là một lát cắt nhỏ của thực trạng tận diệt chim trời đầy nhức nhối đang diễn ra tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước.
Hệ sinh thái đa dạng của Đồng bằng sông Cửu Long, Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ và nhiều vùng duyên hải khác tại Việt Nam đã tạo nên những “thánh địa” cho các loài chim hoang dã và di cư.
Tuy nhiên, những khu vực trú ẩn này cũng đã trở thành bãi bẫy chim trời lý tưởng của nhiều thợ săn. Tại một số địa phương như Quảng Ninh, Thái Bình và Thừa Thiên Huế, các đối tượng đã sử dụng nhiều thủ thuật tinh vi như dùng chim mồi, loa phát âm thanh bắt chước tiếng chim để thu hút chim trời và sau đó dùng lưới, bẫy hoặc súng để “thu hoạch”.
Tình trạng săn bắt các loài chim bản địa và chim cư di cư đe dọa nghiêm trọng đến đa dạng sinh học của Việt Nam. Một số loài chim di cư như cò, vạc và các loài chim nước có kích thước lớn đã trở thành mục tiêu bị săn bắt, chủ yếu để phục vụ nhu cầu tiêu thụ của một bộ phận người dân.
Một khảo sát của ENV tại 125 nhà hàng ở Hà Nội từ năm 2020 đến tháng 6/2024 đã cho thấy 42% số cơ sở có quảng cáo bán các món ăn chế biến từ chim hoang dã trên thực đơn.
Tương tự như vậy, các món ăn từ chim hoang dã cũng xuất hiện trên thực đơn của 24% trên tổng số 124 nhà hàng được khảo sát tại Thành phố Hồ Chí Minh trong cùng giai đoạn.
Chỉ riêng trong năm 2023, ENV đã ghi nhận 1.006 vụ vi phạm trên Internet với 163.185 cá thể chim bị quảng cáo và buôn bán trái phép, song con số vi phạm thực tế về chim trên Internet có thể còn lớn hơn rất nhiều.
"Không loài chim nào có thể sống sót với tốc độ săn bắt và giết hại nhanh như vậy. ENV đánh giá cao nỗ lực bảo vệ chim hoang dã và xử lý vi phạm về chim hoang dã của các cơ quan chức năng trên khắp cả nước. Tuy nhiên, các địa phương cũng cần xây dựng những chiến lược hiệu quả hơn để xử lý các vi phạm về chim, đặc biệt là tình trạng buôn bán chim trái phép tại nhà hàng, chợ truyền thống hay trên Internet. ENV tin rằng việc áp dụng chặt chẽ các quy định của pháp luật và xử phạt nghiêm khắc các đối tượng vi phạm sẽ góp phần răn đe, ngăn chặn hoạt động này", bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc ENV nhấn mạnh.
Bà Hà cũng chia sẻ thêm, bên cạnh sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, người dân cũng cần nhận thức được mỗi khi đặt một món ăn từ chim, hoặc mua chim được rao bán trên mạng, ở chợ là đang góp phần khiến bầu trời dần vắng bóng những cánh chim hoang dã.
Bên cạnh những nỗ lực, sự chung tay của cộng đồng và các cơ quan chức năng, ENV cũng kêu gọi người dân thông báo các vi phạm liên quan đến chim và động vật hoang dã tới đường dây nóng miễn phí 1800 1522, nhằm thúc đẩy hiệu quả hơn nữa công tác bảo vệ chim hoang dã, di cư trước những mối đe dọa của nạn săn bắt và buôn bán trái phép.
Trung Hưng