quản lý tòa nhà

Tìm thêm thông tin về hệ thực vật VQG Côn Đảo trên các trang mạng, được biết có loài Vẹt mới được phát hiện tại Việt Nam, đó là cây ngập mặn có tên Vẹt Hainesi, tên khoa học là Bruguiera hainesii C.G.Rogers, thuộc họ Đước (Rhizophoraceae).

Vẹt Hainesi là loài cây ngập mặn quý hiếm nhất thế giới, mới được phát hiện tại khu vực Đầm Quốc, Hòn Bà (Vườn quốc gia Côn Đảo). Đây là minh chứng cho sự đa dạng sinh học độc đáo của Côn Đảo. Hiện nay, loài này chỉ có 04 cây, là loài Vẹt hiếm ở Đông Nam Á,  đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng cao, cần được bảo tồn nghiêm ngặt.

Đặc điểm: Cây Vẹt Hainesi cao đến 15m, vỏ cây màu nâu, rễ có hình khuỷu tay. Lá hình bầu dục, kích thước 9-13 x 4-6cm, đầu lá nhọn, có 10-11 đôi gân lá nhỏ dần về phía hai đầu lá, cuống lá dài 2,5-3,8cm, lá kèm màu xanh lục, dài 3,5-4,2cm. Cụm hoa là sim có 2-3 hoa, cuống dài 7-13mm. Hoa màu xanh lục, có từ 10-11 lá đài dài bằng ống tràng, màu đọt chuối hoặc màu hồng nhạt, hoặc đỏ, ống tràng dài 1-1,2cm, đường kính 5mm, có vân mờ ở gần đài hoa (khi khô vân sẽ nổi rõ). Cánh hoa dài 7-8mm, có lông ở hai bên mép; thùy hoa dài bằng 1/3 cánh hoa. Nhị hoa nhiều hơn 2 lần số cánh hoa. Cuống hoa dài 6-8mm.

Hình 1 và 2: Cây Vẹt Hainesi  

Tại Côn Đảo, loài Vẹt này ra nhiều hoa, mùa hoa gần như quanh năm nhưng tỷ lệ đậu quả rất thấp. Qua nhiều năm theo dõi không thấy cây tái sinh trong điều kiện tự nhiên. Vì vậy, cần có những nghiên cứu về khả năng thích nghi, phân bố và tái sinh của cây Vẹt Hainesi trong tự nhiên, để có thể nhân rộng và phát triển loài Vẹt này.

Trên thế giới, loài Vẹt Hainesi chỉ phân bố rải rác ở một số quốc gia khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, từ Ấn Độ đến Miến Điện, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Singapore và Papua New Guinea. Người ta ước tính trong tự nhiên chỉ có dưới 250 cá thể, khiến nó trở thành một trong những loài cây ngập mặn có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất trên thế giới. Tại Singapore, hiện chỉ có 04 cá thể của loài này được tìm thấy tại Pasir Ris, Kranji Nature Trail và Pulau Ubin. Danh lục Đỏ của IUCN và Sách đỏ Singapore (tái bản lần thứ II, 2008) cũng xếp hạng loài Vẹt Hainesi  là “cực kỳ nguy cấp” (CR).  

Bảo tồn: Để bảo tồn và nhân rộng loài Vẹt Hainesi trong tự nhiên, năm 2022 Ban quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo (Viện Sinh thái nhiệt đới là đơn vị chủ trì) đã đề nghị Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học hỗ trợ Vườn Quốc gia Côn Đảo thực hiện dự án “Nghiên cứu bảo tồn và phát triển nguồn gen loài Vẹt Hainesi cực kỳ nguy cấp ở Vườn quốc gia Côn Đảo, Bà Rịa - Vũng Tàu”, thực hiện trong 02 năm. Đồng thời, đề nghị Trung tâm nhiệt đới Việt Nga phối hợp thực hiện và đã được chấp thuận.

Mục tiêu của đề tài là phân tích các đặc điểm sinh học, sinh thái và đặc điểm di truyền của quần thể loài Vẹt Hainesi tại Vườn quốc gia Côn Đảo; nghiên cứu các biện pháp nhân giống và đề xuất mô hình bảo tồn, phục hồi, phát triển nguồn gen, góp phần duy trì ổn định và lâu dài quần thể loài trong tự nhiên.

Sau thời gian nghiên cứu, sáng ngày 19/12/2025, tại Hà Nội, Hội đồng khoa học và công nghệ của Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga đã nghiệm thu kết quả nghiên cứu của đề tài này. Nhóm thực hiện đề tài đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Trong đó, phát hiện thêm 3 cá thể Vẹt Hainesi, đồng thời làm rõ khu vực phân bố và đặc điểm môi trường sống của loài tại Vườn quốc gia Côn Đảo.

Đề tài cũng giải mã toàn bộ hệ gen lục lạp của loài, làm cơ sở cho công tác định danh và đánh giá đa dạng di truyền, nghiên cứu nhân giống, đánh giá khả năng thích ứng của loài trong điều kiện biến đổi khí hậu, qua đó xác định ngoài khu vực Đầm Quốc là vùng phân bố phù hợp, thì khu vực Hòn Bảy cạnh là nơi có thể mở rộng trồng bảo tồn loài. Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu đã đề xuất mô hình bảo tồn tổng hợp, kết hợp bảo tồn nguyên vị và chuyển vị, nhằm từng bước hình thành quần thể bổ trợ, nâng cao khả năng tồn tại lâu dài của loài.

Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu đã nhân giống thành công loài Vẹt Hainesi bằng phương pháp chiết cành với 08 cá thể và bằng phương pháp ghép lên gốc Vẹt dù với 05 cá thể. Các cá thể cây non hiện vẫn đang sinh trưởng, phát triển khỏe mạnh, cho thấy tính khả thi và triển vọng ứng dụng của các biện pháp nhân giống đã được nghiên cứu và đề xuất. Với những kết quả bước đầu này, đề tài đã góp phần làm giảm nguy cơ tuyệt chủng loài Vẹt Hainesi tại Việt Nam, đồng thời tạo nền tảng khoa học quan trọng cho công tác bảo tồn, phục hồi và phát triển nguồn gen loài Vẹt Hainesi trong thời gian tới.

Ngoài loài Vẹt Hainesi, tại khu vực này còn có cây Xu rumphi  thuộc loại quý hiếm cũng mới được phát hiện ở Việt Nam. Cây này phân bố dọc ven biển và trong vùng rừng ngập mặn nơi ít ngập triều.